Αυτην την Κυριακη, η φυλλαδα το “Βημα”, δινει μια σπουδαια ταινια: Το “O Γατοπαρδος” του Λουκινο Βισκοντι
http://us.imdb.com/title/tt0057091/ .Αγοραζουμε (δυστυχως) την φυλλαδα, σκιζουμε το πλαστικο, βγαζουμε την ταινια εξω, κραταμε την ταινια, και μετα τρεχουμε προς τον πλησιεστερο σκουπιδοντενεκε για να πεταξουμε την φυλλαδα σβελτα ετσι ωστε να μην προλαβουν και λερωθουν αποφασιστικα τα χερια μας.
Κυκλοφορουν διαφορες εκδοσεις της ταινιας, με διαφορετικη χρονικη διαρκεια και με διαφορετικο μεταγλωτισμο (ειτε Ιταλικο ειτε Αγγλικο). Θα μαθουμε την Κυριακη ποια εκδοση ειναι η συγκεκριμενη.
Λιγα λογια τωρα για την ταινια ηλιο.
Luchino Visconti : “Il Gattopardo” (Μπαρτ Λάνκαστερ, Αλέν Ντελόν, Κλαούντια Καρντινάλε)
Μεσα με τελη 19ου αιωνα. Η Ιταλια συγκλονιζεται απο ενα κοινωνικοπολιτικο κινημα που θα μεινει στην Ιταλικη ιστορια με το ονομα Ρισορτζιμέντο (Risorgimento) και που θα καταληξει στην δημιουργια ενος Ιταλικου εθνους-κρατους, σε μια χερσονησο που ηταν επι αιωνες διαιρεμενη σε κρατιδια και κρατιδιακια. Το ονειρο του Νικολό Μακιαβέλι, οπως αυτο εκφραζεται, μεταξυ αλλων στις συμβουλες που δινει στο magnum opus του “Ο Ηγεμόνας” (1513), η ενοποιηση της Ιταλιας δηλαδη, θα παρει επιτελους σαρκα και οστα.
Η Ιταλια θα αρχισει πλεον να αφηνει πισω της την περιοδο της αριστοκρατικης φεουδαρχιας, και η αστικη της ταξη η οποια ηγειται πολιτικα στο Ρισορτζιμεντο (ενω ο θρυλικος επαναστατης του 19ου αιωνα, Τζιουζέπε Γκαριμπάλντι, αποτελει τον αδιαφιλονικητο στρατιωτικο ηγετη του κινηματος) θα παρει την θεση που ιστορικα της ανηκει και θα οδηγησει την Ιταλια στην εποχη της εκβιομηχανισης, της κυριαρχιας της αγορας και του μοντερνισμου.
Η ταινια του Λουκίνο Βισκοντι εχει να κανει με τις κοσμογονικες διαδικασιες αυτης της περιοδου και βασιζεται στο ομωνυμο μυθιστορημα του Giuseppe di Lampedusa. Κεντρικος ηρωας ειναι ενας απο τους μεγαλυτερους αριστοκρατες γαιοκτημονες της Σικελιας, ο πριγκηπας Σαλίνα (Μπαρτ Λανκαστερ), ο οποιος αφενος βλεπει με μελαγχολια τον παλιο κοσμο της αριστοκρατιας να χανεται, αφετερου ομως αναγνωριζει τον δυναμισμο αυτης της παραξενης κοινωνικης ταξης που καλειται να αναλαβει τα ηνια της εξουσιας. Αυτης της κοινωνικης ταξης, που ευαγγελιζεται ως ενδειξη κοινωνικου στατους το χρηματικο κερδος αντι της καταγωγης, που μεγαλωνει με γεωμετρικους ρυθμους τον πλουτο της μισθωνοντας εργασια στην βιομηχανια και στην βιοτεχνια αντι να αντλει τα πλεονασματα της απο την εργασια δουλοπαροικων αγροτων στην γη, που μεταμορφωνει συνεχως τον κοσμο με εναν ιδιοτυπο αλαζονικο ρεαλισμο αντι να εξυμνει την παραδοση και το εθιμικο τροπο ζωης, αντι να ειναι συντηρητικη δηλαδη με αλλα λογια οπως η αριστοκρατικη ταξη.
Η νεα αυτη ταξη ειναι η λεγομενη μπουρζουαζία. Και ο πριγκηπας Σαλινα αντιλαμβανεται με χαρακτηριστικη οξυδερκεια, οτι παρολες τις απωλειες, σε ορους κοινωνικης εξουσιας, που θα εχει η ταξη του σε μια νεα και αστικη Ιταλια, οι απωλειες αυτες ειναι απαραιτητο να γινουν δεκτες, γιατι το Ρισορτζιμεντο εχει κινητοποιησει λαικες μαζες, και μαλιστα οπλισμενες λαικες μαζες, οπως παντα αλλωστε συνεβαινε στην περιπτωση των αστικων επαναστασεων, οποτε μια περιπτωση ενος νεου Ιακωβινισμού, ιταλικης εκδοσης, ειναι οπωσδηποτε ανεπιθυμητη, μια και τοτε οι απωλειες θα ειναι αβαστακτες. Η αριστοκρατια θα πρεπει να συνδραμει τους αστους, αντι να τους σταθει εμποδιο, διαφορετικα το φαντασμα ενος νεου “Ροβεσπιερου” μπορει να αποκτησει σαρκα και οστα. Η εξουσια δεν πρεπει να περασει δηλαδη στο αμορφωτο ποπολο. Εξου και το αγαπημενο μότο του Σαλινα
“Αν θελουμε τα πραγματα να παραμεινουν τα ιδια τοτε τα πραγματα θα πρεπει να αλλαξουν”
Προκειται αναμφιβολα για μια απο τις κορυφαιες ταινιες στην ιστορια του κινηματογραφου και αποτελει την μεγαλειωδεστερη “στιγμη” ενος Τιτανα του σινεμα του Λουκίνο Βισκοντι, γονου παμπαλαιας αριστοκρατικης οικογενειας του Μιλάνου και ταυτοχρονα μαρξιστη. Αυτη η αντιφαση αποτελει σταθερά στο συνολικο εργο του Βισκοντι, ιδιαιτερα δε απο ενα σημειο και επειτα. Σε οτι αφορα την ταινια στην οποια αναφερομαι η ιδιοτυπη νοσταλγια του Βισκοντι για την χαμενη ταξη απο την οποια καταγεται φαινεται μεταξυ αλλων και στην εκπληκτικη σκηνογραφικη δουλεια οπου εχει προσεχτει και η παραμικρη λεπτομερεια σε οτι εχει να κανει με την αριστοκρατικη ζωη. Γινεται πρόδηλη ομως κυριως στην “ταυτιση” του με την μελαγχολια του πριγκηπα Σαλινα για το αναποφευκτο χασιμο ενος κοσμου, του δικου του κοσμου και του κοσμου των προγονων του. Ο μαρξισμος του απο την αλλη εκδηλωνεται, μεταξυ αλλων, σε μια απο τις πιο χαρακτηριστικες απεικονισεις στην μεγαλη οθονη αυτου που λεμε ταξικη ιδεολογια, ενα κατορθωμα εξαιρετικα δυσκολο πραγματικα. Τα πορτρετα τοσο των αστων οσο και των αριστοκρατων δεν ειναι μονοκομματα, αλλα πολυεπιπεδα. Δεν στερουνται χρωματικων αποχρωσεων, ταυτοχρονα ομως αυτες οι αποχρωσεις δεν αφηνουν να μην γινει φανερη η εσωτερη ουσια απο την οποια προερχονται. Ο μαρξισμος του με αλλα λογια ειναι κλασικου τυπου και οχι χυδαιοποιημενου σταλινικου τυπου. Εξ οσων γνωριζω ο μονος που εχει καταφερει κατι παρομοιο, κατι τοσο εκλεπτυσμενα δυσκολο, στην ιστορια του σινεμα ειναι ο Ζαν Ρενουάρ (ο ανθρωπος που, ας ειπωθει και αυτο, μυησε τον Βισκοντι στον μαρξισμο) στο αριστουργημα του “Η Μεγαλη Χιμαιρα” (
http://us.imdb.com/title/tt0028950/ ).
Η φωτογραφια του Τζιουζέπε Ροτούνο (Giuseppe Rottuno) εχει πολλακις επαινεθει. Δεν βρισκω τα καταλληλα λογια για να προσθεσω κατι ιδιαιτερα εποικοδομητικο στους επαινους. Αν και η πιο γνωστη σκηνη της ταινιας ειναι η τελευταια θρυλικη σκηνη του χορού (διαρκειας μιας ωρας περιπου), προσωπικα θα ηθελα να επιστησω την προσοχη στα εκπληκτικα πλανα απο την Σικελικη υπαιθρο. Πλανα που με εκαναν να κατανοησω εν μερει τον πονο που αναβλυζει απο ενα εκπληκτικο Σικελικο παραδοσιακο τραγουδι, το “Amara terra mia” (Πικρη μου γη), που τραγουδουσαν οι Σικελοι οικονομικοι μεταναστες για την ακαρδη, μα και αγαπημενη, πατριδα που αφηναν πισω τους, και του οποιου η καλυτερη ισως εκτελεση ειναι εκεινη του Ντομένικο Μοντούνιο
http://www.youtube.com/watch?v=_8ZWGSFeHx0
Ο Μπαρτ Λανκαστερ στον κεντρικο ρολο δεν δινει απλως την ερμηνεια της ζωης του, αλλα παταει σε καποιες συννεφοκορφες που ελαχιστοι απο αυτους που η δουλεια τους ειναι, υποτιθεται, να “ποιούν ηθος” εχουν καταφερει να δουν. Ο Αλεν Ντελον πραγματοποιει πολυ καλη ερμηνεια και οσο για την Κλαουντια Καρντιναλε τι να πει κανεις... Η Κλαουντια Καρντιναλε ειναι απλα η Κλαουντια Καρντιναλε. Φινίτο.
Τελος, και σαν να μην εφταναν ολα αυτα, την ταινια ντυνει μουσικα ο πολυς Νίνο Ρότα στην κορυφαια ισως στιγμη της πορειας του. Προκειται για το μουσικο θεμα που ακουγοταν στην εισαγωγη της “Κινηματογραφικης Λεσχης” του μεγαλου Γιαννη Μπακογιαννοπουλου.
)