Το top 20 της τελευταιας δεκαετιας ενος φιλου μου...δεν το παραθετω για να συμφωνησετε ή να διαφωνησετε (αλλωστε σε αρκετα διαφωνω κι εγω) αλλα για να ψαχτητε για καποιες που δεν γνωριζατε:
20 The Brown Bunny
Επειδή «ο έρωτας δεν αποτελεί φυσική πράξη, είναι κάτι το ανθρώπινο και, εξ ορισμού, το πιο ανθρώπινο, δηλαδή ένα δημιούργημα, κάτι που εμείς φτιάξαμε, που δεν προϋπήρχε στη φύση. Κάτι που στήσαμε, που το στήνουμε καθημερινά και που καθημερινά το γκρεμίζουμε». (Οκτάβιο Πας - «Ο Λαβύρινθος Της Μοναξιάς»)
(2004)
19 Οι τρεις ταφές του Μελκιάδες Εστράδα
(The three burials of Melquiades Estrada)
Ο Τόμι Λι Τζόουνς διαβάζει το Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού, εκπληρώνει μιαν υπόσχεση αλλά, ο πραγματικός ήρωας εδώ δεν είναι αυτός - ούτε καν ο άτυχος Μεξικάνος που χάνει τόσο άδοξα τη ζωή του. Είναι ο δολοφόνος του. Επειδή ήρωας είναι αυτός που ρισκάρει τη ζωή του για κάτι μεγαλύτερο από τον ίδιο. Ο Πέκινπα θα υποκλινόταν.
(2005)
18 Τίγρης και Δράκος (Wo hu cang long)
O Ανγκ Λι είναι τόσο μεγάλος σκηνοθέτης που καταλαβαίνει ότι οι καλύτερες ταινίες πολεμικών τεχνών, μετράνε όχι επειδή οι μονομαχίες είναι πιο εντυπωσιακές και το ξύλο πιο δεξιοτεχνικό, αλλά επειδή επικεντρώνονται στην πάλη της ψυχής. Την αιώνια, εν προκειμένω.
(2000)
17 Η πηγή της ζωής (The fountain)
Τρεις ζωές για να συλλάβεις έναν θάνατο, τρεις ζωές για να υποκλιθείς, τρεις ζωές για να ξεπεράσεις το Εγώ - το άπειρο κι ο έρωτας έχουν κατακτηθεί. Πρώτη ταινία του Αρονόφσκι στη λίστα.
(2007)
16 'Αφθαρτος (Unbreakable)
Αυτό εδώ είναι το αριστούργημα του Σιάμαλαν. Μυητικού χαρακτήρα με έναν ρυθμό που δεν θα συναντούσες ποτέ σε χολιγουντιανή ταινία, σαν ρημέικ του Σούπερμαν από τον Ταρκόφσκι. Μόνο που ο ήρωας εδώ αγνοεί τις δυνάμεις του και ξυπνά, κάθε μέρα, δυστυχής. Άραγε, αλλάζει αυτό ποτέ; Ο Σιάμαλαν κάνει την πάπια για να μη μας πληγώσει. Καλοσύνη του.
(2002)
15 O άνεμος χορεύει το κριθάρι (The Wind That Shakes the Barley)
"Ένας νεκρός". Εννοούν ένας νεκρός "δικός τους". Γιατί το λιβάδι είναι γεμάτο πτώματα. Και σε μια σκηνή, με μία ατάκα, ο Κεν Λόους εκφράζει όλον τον παραλογισμό, με την ματιά ενός γνήσιου ανθρωπιστή.
(2006)
14 Ελεύθερη βούληση (Der freie Wille)
Ένας βιαστής με αισθήματα σε μια κοινωνία όπου όλα είναι για πούλημα. Πως σας ακούγεται; Λίγες ταινίες με έχουν "προκαλέσει" τόσο όσο αυτό το τρίωρο αριστούργημα που γύρισε ο Μάτιας Γκλάνσερ το 2006. Αληθινό σινεμά, με κότσια.
(2006)
13 Match Point
Στο Match Point όλοι είναι ένοχοι. Σκάρτοι. Έτσι ο Κρις Γουίλτον έχει, αυτό που λέμε «carte blanche» - μπορεί να παίξει το παιχνίδι που αυτός θέλει. Μόνο που τα παιχνίδια δεν βασίζονται μονάχα στην επιδεξιότητα των παικτών αλλά και στην τύχη. Και αν η τύχη είναι η άγνοιά μας προς τις αιτίες, που λεγε και ο Μπαλζάκ, τότε αυτή η άγνοια είναι η τραγωδία μας. Πες τα ρε Γούντι.
(2005)
12 Οι συνήθεις εραστές (Les amants réguliers)
«Μπερ-το-λού-τσι!», συλλαβίζει ένας από τους ήρωες και εμείς θυμόμαστε μας μια άλλη ταινία που επίσης αποτύπωνε τον ταραγμένο παριζιάνικο Μάιο του '68, τους κενούς, "δήθεν" αλλά καβλερούς (να πούμε την αλήθεια) Dreamers. Ο Γκαρέλ όμως δεν χρειάζεται να «μοντάρει» κλιπάκια από το Bande a Partγια, σε μια αξιοθαύμαστα δυσκίνητη ταινία. Γιατί μονάχα με αυτή την άφλεκτη φαινομενικά γραφή θα μπορούσε να συλληφθεί με τέτοια πιστότητα η «επόμενη μέρα» ενός παροδικού και εφήμερου παραδείσου.
(2005)
11 Wall-E
Έρωτας χωρίς σεξ, έρωτας διαυγείς και αιώνιος, αρκετός για να δώσει ζωή σε ολάκερο τον πλανήτη, "δώρο" δυο πρωτόπλαστων... ρομπότ. Σε αυτή την πρόταση κρύβεται μια ακαδημαϊκή ανάλυση που θα μπορούσε να γεμίσει μια βιβλιοθήκη.
(2008)
10 Κρυμμένος (Caché)
Αυτό που ενδιαφέρει τον Χάνεκε δεν είναι ποιος στέλνει τις βιντεοκασσέτες αλλά η παράνοια που προκαλούν. Στις ταινίες του, μεγαλοαστοί έρχονται σε σύγκρουση με μια μορφή απειλής εκτός της δικής τους πραγματικότητας. Και αυτή εδώ κρατά κατά κάποιον τρόπο κρυμμένη την ευφυΐα της. Όσο κρυμμένη είναι η κάμερα που κινεί το δράμα.Θεωρούσα τον Χάνεκε εντομολόγο μέχρι αυτό εδώ. Ο Κρυμμένος με ανάγκασε να επιστρέψω στη φιλμογραφία του και να αναθεωρήσω. Τι όμορφο να σου το κάνει αυτό μία ταινία.
(2005)
9 Ο άνθρωπος του τρένου (L'homme du train)
Όχι μόνο λόγω Τζόνι Χάλιντεϊ. Αλλά κυρίως λόγω Πατρίς Λεκόντ. Που στήνει ένα τόσο "αταίριαστο" δίδυμο (Χάλιντεϊ - Ροσφόρ) και διηγείται με τέτοια χάρη μια καθαρά ποιητικού χαρακτήρα ιστορία "ανταλλαγής" ψυχών, σε ένα background αληθινό και ταυτόχρονα παραμυθένιο. Σαν μεταφυσικό γουέστερν χωρίς όπλα. Δεν υπάρχει άλλη ταινία σαν κι αυτή, στην ιστορία ολάκερου του σινεμά.
(2002)
8 King Kong
Μέσα στην τρίωρη διάρκειά της υπάρχουν τα πάντα:καταιγιστικό θέαμα, ρεαλιστικά ειδικά εφέ, σεκάνς καταδίωξης, ένα love story, μικρές δόσεις χιούμορ και ένα μεγάλο δράμα. Το πώς τα χρησιμοποιεί ο Τζάκσον όμως είναι μια άλλη ιστορία: Δεν υπάρχει σεναριακή πτυχή που να μένει αδιερεύνητη. Σημειολογικό ίχνος που να μην υπογραμμίζεται. Κι ένας γορίλας 20 μέτρων, γίνεται σύμβολο πρωτόγονης αθωότητας αλλά και ανθρώπινης ματαιοδοξίας, που και αυτή με τη σειρά της υπηρετεί τη βιομηχανία του θεάματος. Τρελό mind (& soul) fuck.
(2005)
7 Πριν το ηλιοβασίλεμα (Before sunset)
Γράφει ο Τομ Ρόμπινς: «Όταν χάνεται το μυστήριο της σχέσης, χάνεται και ο έρωτας. Πιο απλό δεν γίνεται. Αυτό σημαίνει ότι δεν είν' ο έρωτας που έχει σημασία για μας, αλλά το μυστήριο. Ο έρωτας μπορεί να είναι το μέσο που μας φέρνει σε επαφή με το μυστήριο και θέλουμε να μείνει ο έρωτας ώστε να μείνει και η έκσταση που προκαλεί το μυστήριο. Αντίκειται στη φύση του μυστηρίου να μένει ακίνητο. Αλλά είναι πάντα εκεί, κάπου, ένας κόσμος απ' την άλλη μεριά του καθρέφτη, μια υπόσχεση σ' εκείνο το ζευγάρι μάτια που μας χαμογελά. Το βλέπουμε όταν εμείς μένουμε ακίνητοι». Και το Before Sunset αποκαλύπτεται πλήρως σ' εκείνους που έχουν μείνει μόνοι ακριβώς εκεί που το σταυροδρόμι ξεκινά.
(2004)
6 Τα πάθη του Χριστού (The passion of the Christ)
Περιέργως, οι έλληνες κριτικοί ήταν αυτοί που σκύλιασαν με τούτο εδώ. Στραβομάρα: είναι τόσο έκδηλη η Σκορσεζικού τύπου εμμονή του Γκίμπσον που θέλει προτίστως να βασανιστεί και όχι να βασανίσει εμάς. Θυμηθείτε,την σκηνή με τον Ντε Νίρο στο κελί της φυλακής, ως Raging Bull. Προσθέστε χρώμα, δυό ώρες διάρκεια, και ματιά μισότρελου ποιητή. Προτεινόμενη σε όσους περνούν δύσκολα, για τον οποιοδήποτε λόγο. Θα σας κάνει να νιώσετε καλύτερα.
(2004)
5 Τέσσερις μήνες, τρεις εβδομάδες και δύο μέρες (4 luni, 3 saptamâni si 2 zile)
Δίπλα στο δήθεν hip και cool "Juno" (όπου όλοι οι χαρακτήρες μιλούν σε αργκό σαραντάρας Νεοϋρκέζας), το αστίλβωτο φιλμ του Κριστιάν Μουνγκιού φαντάζει εξωπραγματικό - κι όμως αυτό είναι που μιλά γι ΑΥΤΟΝ τον κόσμο. Κρίμα που δεν θυμόμαστε απ'εξω τα ονόματα των Αννα-Μαρία Μαρίνκα και Λάουρα Βασίλου. Δίνουν τις σημαντικότερες γυναικείες ερμηνείες της δεκαετίας.
(2007)
4 Άσε το κακό να μπει (Låt den rätte komma in)
Γκροτέσκο και τρυφερό, αιματηρό και αιθέριο, ένα love story (πάλι δίχως σεξ - βλ. Wall-e) για δυο παιδιά μόνο που το ένα είναι... βρυκολάκι. Μόλις το βλέπεις, θες καμιά βδομάδα για να το χωνέψεις. Και μετά θες να το ξαναδεις. Ξανά και ξανά, να δεις πότε θα στερέψουν τα δάκρια σου.
(2008)
3 Ο παλαιστής (The wrestler)
Στον Τελευταίο Πειρασμό, ένας άγγελος έρχεται να σώσει τον Χριστό από τον θάνατο του στο σταυρό. Κι αυτός, παραδομένος στην ανθρώπινη του φύση, παντρεύεται. Τεκνοποιεί. Ζει την ζωή των άλλων. Μέχρι που οι γερασμένοι απόστολοι τον ανακαλύπτουν, τον κατηγορούν για προδοσία και τον λιθοβολούν. Στο τέλος, βέβαια, η «κανονικότητα» αυτής της ζωής, οι χαρές, οι γάμοι και τα παιδιά εξαφανιζόταν, ως παραίσθηση σταλμένη από τον διάβολο, και όλα γινόντουσαν όπως έπρεπε να γίνουν. Όπως ήταν «γραφτό». Επιφανειακή η απλότητα του σεναρίου του Παλαιστή. Γιατί στο ρινγκ, ακόμη και στα πιο αχανή βάθη της εθελοντικής ατίμωσης τους, οι παλαιστές παραμένουν Θεοί, επειδή, για μια στιγμή, συνιστούν την καθαρή χειρονομία που χωρίζει το καλό από το κακό, και παρουσιάζει τη μορφή μιας δικαιοσύνης που, επιτέλους!, μπορούμε να κατανοήσουμε και να ασπαστούμε. Και όταν ο Ράντι βάζει στην άκρη τις χαρές μιας άλλης ζωής, όταν αφήνει πίσω του μια σύντροφο και μία κόρη, όταν πετά στα σκουπίδια την σύμβαση μιας ζωής μακριά από τον ρινγκ, τον σταυρό του, κερδίζει με το αίμα του την ανάληψη του στους ουρανούς.
(2008)
2 Million Dollar Baby
Αντιγράφω από το blog ενός παλιόφιλου που έχουμε χαθεί, γιατί δεν μπορώ να τα πω καλύτερα, με λιγότερες λέξεις: "Σα να μην έφτανε το ευλογημένο pace κι ο αξεπέραστος σκηνοθετικός τόνος, που άνθρωποι, πλάνα και ιστορία εισπνέουν ανθρωπιά κι αντιγυρίζουν ό,τι χρειάζεσαι για να ζήσεις, έρχεται μια ανεπανάληπτη στροφή δραματουργίας στα τρία τέταρτα και το καθιστά από τις πιο μοντέρνες ταινίες που παρήγε το Hollywood στην ιστορία του". Σωστός.
(2004)
1 Η επιστροφή (Vozvrashcheniye)
Η ιστορία του φιλμ απλή όσο και η αφήγηση της, αλλά η ίδια μοιάζει ένα μικρό κομμάτι ενός πολύ μεγαλύτερου concept: της αιώνιας αντιθετικής ορμής από τη μια να θες να πλησιάσεις περισσότερο τον πατέρα σου και από την άλλη να τον «σκοτώσεις», όπως θα έλεγε και ο Γκοντάρ. Αλλά και της ιστορίας όλων των παιδιών που μεγαλώνουν δίχως πραγματικά να το θέλουν, αλλά μην μπορώντας να κάνουν αλλιώς. Σαν τη Ρωσία την ίδια. Και ο Σβιάγκιντσεφ στήνει όμως έναν εξαιρετικά αναλυτικό χάρτη της εύθραυστης ανθρώπινης φύσης, υφαίνοντας αριαδνικό μίτο προς τη χαμένη αθωότητα και αντίστροφα. Δεν το κάνει όμως γεμίζοντας το έργο του με βαρείς συμβολικούς, ταρκοφσκικούς γρίφους - όλα όσα χρειάζεται ο θεατής για να παρακολουθήσει το φιλμ υπάρχουν στο πρώτης ανάγνωσης επίπεδο, που είναι ταυτόχρονα ένα συγκλονιστικό ψυχολογικό θρίλερ αλλά και μια βιβλικών διαστάσεων αλληγορία πάνω στην ωρίμανση, τη γοητεία της γένεσης αλλά και της καταστροφής. Η Επιστροφή ξεκινά με μια αναζήτηση, εξελίσσεται σε μια άσκηση suspense, μετά σε μια ιστορία επιβίωσης και κλείνει σε μια τραγική νότα - όλα κάτω από το βαρύ πέπλο του αντι-θετικισμού. Και στο κλείσιμο του φιλμ, όπου λαμβάνει χώρα η πραγματική «επιστροφή», με την ιδιοφυή χρήση των στοπ-καρέ του φινάλε συνειδητοποιούμε ότι ο Σβιάγκιντσεφ δεν έχει ολοκληρώσει απλώς την ταινία της χρονιάς· γιατί η Επιστροφή είναι, πολύ απλά, ταινία δεκαετίας.
(2003)
Προσωπικα δεν εχω δει το 14 και το 20...
)
