Αν και το τόπικ δεν φαίνεται να πολυπερπατάει φίλε Φαν-ρόι, όμως επειδή πλησιάζουν οι διακοπές του Πάσχα, δηλαδή περισσότερος ελεύθερος χρόνος για διάβασμα, ποστάρω το παρακάτω άρθρο του ένθετου "Βιβλιοθήκη" της Ελευθεροτυπίας. Αναφερεται σε βιβλία ( ποίηση,πεζογραφία,δοκίμια) που εκδόθηκαν τα τελευταία χρόνια. Εφιστώ την προσοχή σ' αυτό του Θ.Κοροβίνη για το ελάφι μας, δηλ. τον Γ.Κούδα.
Καλή ανάγνωση.
ΠΟΙΗΣΗ
*Ο Βασίλης Στεριάδης (1947-2003), χωρίς να είναι η πρώτη φορά που το επιχειρεί, στα «Χριστούγενα της ισοπαλίας» («Κέδρος») αντιμετωπίζει το ποδόσφαιρο ως μεταφορά: Το ποιητικό υποκείμενο είναι ο προπονητής, ο παίκτης, με ή χωρίς αντίπαλο, το οποίο παίζει σ' ένα φιλικό και την ίδια στιγμή σ' ένα ξένο γήπεδο, χωρίς να προσδοκά τη νίκη, γιατί η ήττα είναι έτσι κι αλλιώς προδιαγεγραμμένη. Η ειρωνεία η αγριεύουσα, αντί να απαξιώνει το άθλημα στον καγχασμό της απόρριψης, μελαγχολικά το μεταφέρει στο αδύνατον του συντονισμού του με το ηρακλείτειον παίγνιον του παιδός.
*Ο Θωμάς Κοροβίνης στιχουργεί τον έπαινο προς τον ποδοσφαιριστή του ΠΑΟΚ Γιώργο Κούδα με τα «Τρία ζεϊμπέκικα και ένα ποίημα για τον Γιώργο Κούδα» («Ιανός»). Διαβάζουμε στο Επίμετρο ότι το πρώτο ποίημα το εμπνεύστηκε στις 28 Ιανουαρίου 2004, πρώτη ημέρα της γνωριμίας του με τον ποδοσφαιριστή του θρύλου και του μύθου: «[...].
Ο θρυλικός αθλητής κλοτσούσε την μπάλα προς την αντίπαλη εστία σαν να έδινε πάσα σ' έναν ουράνιο συμπαίκτη ή να τη σούταρε νικηφόρα στο αόρατο φινάλε κάποιου ανερμάτιστου αγώνα».
ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
*Ο Δημήτρης Μίγγας δανείζεται τον τίτλο του μυθιστορήματός του «Στα ψέματα παίζαμε!» («Μεταίχμιο») από το ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη «Στ' αστεία παίζαμε...». Συγκεκριμένα, από τον τελευταίο στίχο του: «...Δώστε μας πίσω τα χρόνια μας δώστε πίσω τα χαρτιά μας/ Κλέφτες!/ Στα ψέματα παίζαμε!». Διαβάζεται ως το χρονικό μιας παρέας μέσα από εννέα μουντιαλικούς τελικούς, με τα γεγονότα να ακολουθούν αντίστροφη πορεία, από το 2002 προς το 1970. Η ανά τετραετία συνάντηση των παλιόφιλων στέκεται η αφορμή να αναπολήσουν το παρελθόν της ενηλικίωσης και του περάσματος από τις ονειροπολήσεις της νεότητας στην ωριμότητα του νοσταλγικού λικνίσματος στο ένα τρίτο του αιώνα, με τα πολιτικά τεκταινόμενα να χρωματίζουν και να αποχρωματίζουν τις ιδεολογικές επιλογές, προσαρμοσμένες στα νέα δεδομένα, κυρίως υπέρ της επιβίωσης.
* Θέλει δεν θέλει, ο Κωνσταντίνος Καμάρας στο «Οιδίποδα σέντερ μπακ» («Ωκεανίδα») κουβαλάει στις πλάτες του το ένδοξο όνομα του πατέρα, του ποδοσφαιριστή του γουεμπλεϊκού Παναθηναϊκού Αριστείδη Καμάρα. Οπωσδήποτε ο συγγραφέας δεν κρύβει ότι είναι ένας φανατικός «βάζελος», ωστόσο το χιούμορ της καυστικότητας μετά συγκινήσεως οριοθετεί αυτό το αυτοβιογραφικό αφήγημα, εκεί όπου το θέαμα γίνεται ο καθρέφτης, μέσα από τον οποίο αυτοσυστήνεται ο σκεπτόμενος φίλαθλος που κρατάει αποστάσεις από το πάθος. Πάντως, δεν κρύβει ότι «η σχέση του με το ποδόσφαιρο, και ειδικά με τον Παναθηναϊκό, δεν θα είναι ποτέ εντελώς άμεση, χωρίς τον Αριστείδη ως ενδιάμεσο».
*Ο Μένιος Σακελλαρόπουλος στο πρώτο του μυθιστόρημα «The game boy. Το μοιραίο 10» («Λιβάνης») έχει κεντρικό ήρωά του το «δεκάρι» Μάριο Σεμπάστιαν Λόπεζ, ο οποίος θα βρεθεί από τις παράγκες του Μπουένος Αϊρες στη λάμψη της ματαιοδοξίας που κυκλοφέρνει την πλατεία Κολωνακίου. Το αστέρι της κυριακάτικης γιορτής, όταν η νίκη έχει τα πρωτεία της, διάττον εν τούτοις, όταν η ήττα συστρέφεται σαν φίδι νωθρό της απογοήτευσης, θα φαρμακωθεί από τα ποτά και τα ναρκωτικά. Ο χορευτής θα λικνιστεί στο μέγα πάρτι του Τσάμπιονς Λινγκ, στο τέλος όμως θα αυτοχειριαστεί, πέφτοντας στο κενό της ανυπαρξίας.
*Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος επιμελήθηκε το συλλογικό τόμο «Μόνο για άνδρες» («Καστανιώτης») που ανοίγει με το ποίημα «Επίνικος 1959» του Αρη Δικταίου, αφιερωμένο στον επιθετικό του Ολυμπιακού Πειραιώς Ηλία Υφαντή. Εκ των υστέρων, ο ποδοσφαιριστής συνομιλεί με τον επιμελητή, θυμίζοντας τα νικηφόρα στιγμιότυπα από τον καιρό της αποθέωσης, χωρίς να απουσιάζει η λιμναία βουτιά της μελαγχολίας, όταν θα βρεθεί εκτός γηπέδων• τότε, όταν οι ιαχές των φιλάθλων είναι ο απόηχος του εφιάλτη της μοναξιάς μέσα στη συλλογικότητα της συμμετοχής.
*Ο Τζον Κινγκ, οπαδός της Τσέλσι και συνεργάτης περιθωριακών περιοδικών, αφού ταξίδεψε στην Κεντρική Αμερική, την Αυστραλία και την Ασία, κυκλοφόρησε το πρώτο του μυθιστόρημα «Εργοστάσιο ποδοσφαίρου» («Οξύ»). Το «The Football factory» αποτελεί το πρώτο μέρος της τριλογίας που ολοκληρώνεται με τα μυθιστορήματα «Headhunters» και «England Away». Ο Λονδρέζος συγγραφέας αναπολεί τον τύπο του φανατικού φιλάθλου που τείνει να εξαφανιστεί: λευκός, αγγλοσάξονας, ετεροφυλόφιλος, ανήκει στην εργατική τάξη και τα χρώματα της αγαπημένης του ομάδας τα βάζει πάνω από οικογένεια, εργασία, σεξ, ακόμη και από το νικηφόρο σκορ του αγώνα. Σκληρό, πάντως όχι σκληρότερο από την πραγματική πραγματικότητα, καθώς οι ήρωές του δεν είναι καθωσπρέπει κύριοι: «Είμαστε ευτυχισμένοι με τη ζωή μας, δεν χρειαζόμαστε κοινωνικούς λειτουργούς. Κανείς μας δεν ξεπαγιάζει θλιμμένος και μόνος τις νύχτες, γαμημένος απ' τα ναρκωτικά, το αλκοόλ, το σεξ ή οτιδήποτε άλλο μας την έχει στημένη για να μας στείλει».
*Ο Μαλ Πιτ, οπαδός της Νόριτς, συγγραφέας και εικονογράφος, έχει εκδώσει πάνω από ογδόντα βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά. Το πρώτο μυθιστόρημά του, το οποίο απευθύνεται σε νέους, «Ο φύλακας» («Πατάκης») είναι η ιστορία του τερματοφύλακα Γκάτο, έτσι όπως την αφηγείται στον αθλητικογράφο της εφημερίδας «Λα Νασιόν» Πολ Φαουστίνο. Αναζητώντας μέσα από τη λεπτομέρεια, επί παραδείγματι, του ιστού μιας αράχνης που έχει υφανθεί στη συμβολή του κάθετου και του οριζόντιου δοκαριού, αναδεικνύει το ιδεώδες, όταν με το ελάχιστο του δυσκόλως παρατηρήσιμου συντονίζεται. Οι αφηρημένες έννοιες του υπερφυσικού, της μοναξιάς, της φιλίας και της αυτοπεποίθησης το σώμα ζητούν στην ακεραιότητα των ανθρώπινων χαρακτηριστικών, όχι της παρακμής του.
ΔΟΚΙΜΙΑ-ΜΕΛΕΤΕΣ
*Ο Πολωνός δημοσιογράφος Ρίσαρντ Καπισίνσκι στον «Πόλεμο του ποδοσφαίρου» («Μεταίχμιο») καταγράφει, αναλύοντας ως άλλος Ηρόδοτος -ο αγαπημένος του από τους αρχαίους του συγγραφείς, το πώς μία ποδοσφαιρική συνάντηση ανάμεσα στην Ονδούρα και το Σαλβαδόρ κατέληξε σε πόλεμο. Οι απόκληροι του ονομαζόμενου Τρίτου Κόσμου αποκτούν τη χαμένη τους φωνή, η οποία χάνεται σε εμφύλιους πολέμους συμφερόντων, όπου τα χιλιάδες θύματα δεν έχουν ονοματεπώνυμο. Αυτό είναι προνόμιο του «πολιτισμένου» κόσμου, ο οποίος, έχοντας χάσει τις αποικίες, επιστρέφει ως ελευθερωτής και αποκλειστικός εκφραστής της δημοκρατικής τάξης.
* Την εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου καταδεικνύει ο ιστορικός και δημοσιογράφος Κριστιάν Οτιέ, στο «Ποδόσφαιρο: Ο χορός των εκκατομυρίων» («Παρατηρητής»). Αποκλειστικά επιχειρηματίες κινούν τα νήματα, οι πολυθενικές παίζουν στο επικοινωνιακό παιχνίδι υπέρ των προϊόντων τους, οι μεταγραφές λειτουργούν ως πλυντήρια «μαύρου χρήματος», ενώ οι «μικρές» χώρες τροφοδοτούν τις «μεγάλες» με νέα ταλέντα, προερχόμενα από τα φυτώρια της φτώχειας.
* Την πολιτική χειραγώγηση των φιλάθλων μέσω του λαϊκότερου αθλήματος μελετούν ο πολιτικός κοινωνιολόγος του αθλητισμού Ζαν - Μαρίν Μπρομ και ο αρχιτέκτονας του αθλητικού χώρου Μαρκ Περελμάν, στο «Ποδόσφαιρο. Μια συγκινησιακή πανούκλα» («Μαύρη Λίστα»). Τα σκάνδαλα και οι βιαιοπραγίες είναι μια αλυσίδα, η οποία συνδέεται με τους κρίκους του φανατισμού, αυτό το όπλο με το οποίο τυφλά τον αντίπαλο σκοτώνει, μεταθέτοντας τον πόλεμο από το κοινωνικό πεδίο στο γήπεδο του ποδοσφαίρου.
*Τα ίδια πάνω-κάτω πιστεύουν και οι δημοσιογράφοι Νίκος Μπογιόπουλος και Δημήτρης Μηλάκας στο «Μια θρησκεία χωρίς απίστους: Ποδόσφαιρο» («Λιβάνης»). Ερασιτέχνες της στρογγυλής θεάς, της χαράς του παιχνιδιού, νοσταλγούν το χαμένο παρελθόν του ερασιτεχνισμού της φανέλας, προτού περάσει «στους αεριτζήδες και στους "παράγοντες" που λυμαίνονται το χώρο του ποδοσφαίρου».
ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ - 09/06/2006