Βιβλία

Η Εποχή του Κατασκοπευτικού Καπιταλισμού» – Shoshana Zuboff

Το έχει διαβάσει κανείς?

Miles · 20/10/2026, 17:46Αν εννοείς ότι αυτά που ονομάζονται ουτοπίες πρέπει να υπάρχουν ως ευγενικά οράματα για να καθοδηγούν, συμφωνώ και επαυξάνω. Από την άλλη, είναι ειρωνικό ότι αυτοί που ασπάζονται πλέον την άποψη ότι δεν υπάρχει η έννοια της προόδου στην ιστορία (πράγμα που συμφωνώ) είναι οι αριστεροί, δηλαδή οι παλαιοί φανατικοί υποστηρικτές της.

Φίλε Miles, καταρχάς είναι παρα πολυ εύστοχη η διαπιστωση σου.
Θα σου αναφέρω τον τρόπο που προσεγγιζω το ζήτημα.
Πρωτα πρέπει λίγο να καταλάβουμε το περιβαλλον μέσα στο οποίο διαδραματίστηκαν όλα.
Ο κόσμος είχε μόλις βγει από έναν πολεμο, πατέρα των παντων κατά τον Ηρακλειτο, και η ανάγκη να μην ξανά υπάρξει τόσο θανατικό κινητοποίησε πολλους ανθρώπους από όλο το πολιτικο φάσμα κι από όλα τα φιλοσοφικά ρεύματα.
Αυτή η συνθηκη προσδιορισε την μετατοπιση απο μια γραμμική οπτικη της Ιστορίας ως αποθεωση της προοδου βασισμένης στην τεχνολογία και τον ορθολογισμό σε μια έντονη κριτική των συγχρονων κοινωνιών.
Διότι, σου λέει, τι προοδος είναι αυτή που προκυπτει από την τεχνολογία και τον ορθολογισμό όταν αυτό που μας σερβίρουν τελικά είναι κάποια Άουσβιτς, Γκουλαγκ, Χιροσίμα και καταστροφή του πλανητη από ρύπανση, τον Μεγάλο Αδερφό κλπ. ; κι είχαν δίκιο.
Υπήρξε δηλαδή μια μετατόπιση από το επίπεδο της καθαρής φιλοσοφικής αναζήτησης του 19ου αιώνα και το διπολο υλισμος/ιδεαλισμος, στο επίπεδο της πραξης του ατόμου εντός της κοινωνίας.
Η έννοια της προοδου ήταν το πρωτο μεγάλο θυμα αυτής της μετατόπισης.
Κι έτσι βρισκόμαστε σήμερα στο σημείο, εκείνη που αποθεώνει την τεχνολογία, τον ορθολογισμό και την προοδο να είναι παγκοσμιως η νεοφιλελεύθερη δεξιά κι εκείνη που στέκεται κριτικά απέναντι στην προοδο κλπ. να είναι η αριστερά, μαρξιστική ή όχι.

Το πρόβλημα είναι ότι η Αριστερά που στράφηκε κατά της προόδου (ως δυνατότητας και στόχου, κι όχι ως αναπόφευκτης γραμμικής πορείας) ήταν εμπνευσμένη από τους πιο σκληρούς ακροδεξιούς θεωρητικούς.

σκοτωνουν τα αλογα οταν γερασουν,ουδεν νεωτερο απο το δυτικο μετωπο ,τα βιβλια και οι ταινιες.

van rooy · 21/10/2026, 12:47Η Εποχή του Κατασκοπευτικού Καπιταλισμού» – Shoshana Zuboff

Το έχει διαβάσει κανείς?

Εμένα μου άρεσε που το διάβασα πριν λίγα χρόνια ..

Ριαν_Καπαγιαννιδης · 21/10/2026, 17:26Το πρόβλημα είναι ότι η Αριστερά που στράφηκε κατά της προόδου (ως δυνατότητας και στόχου, κι όχι ως αναπόφευκτης γραμμικής πορείας) ήταν εμπνευσμένη από τους πιο σκληρούς ακροδεξιούς θεωρητικούς.

Το ανάποδο, στράφηκε κατά της προόδου ως αναπόφευκτης γραμμικής πορείας, το οποίο ήταν σχήμα που επικράτησε από τον Διαφωτισμό κι έπειτα, δηλαδή δεν ήταν μόνο πίστη των μαρξιστών. Οι αιτίες είναι αυτά που αναφέρει ο Αγιάννης παραπάνω, συν τη διάλυση του κομμουνιστικού μπλοκ, που ήταν σοκ ακόμα και για τους ευρωκομμουνιστές.

Ακόμα και η λέξη ‘πρόοδος’ είναι φορτισμένη και χρειάζεται ξεκαθάρισμα για το τι εννοούμε όταν την χρησιμοποιούμε. Επισης με τι κόστος έρχεται αυτή η πρόοδος. Είναι λογικό να υπάρχει κρίση και κριτική όταν πχ μιλάμε για τεχνολογική πρόοδο που κάνει την καθημερινότητά μας πιο εύκολη αλλά συγχρόνως εις βάρος του περιβάλλοντος.

Από Διαφωτισμό υπήρχε μια συσχέτιση επιστημονικής και κοινωνικής προόδου, και μια λανθασμένη αντίληψη (μέχρι τον 19ο αι.) ότι όπως υπάρχουν οι φυσικοί νόμοι, υπάρχουν και οι κοινωνικοί, που μένει να τους βρούμε για να λύσουμε κάθε πρόβλημα.

Miles · 21/10/2026, 18:58

Ριαν_Καπαγιαννιδης · 21/10/2026, 17:26Το πρόβλημα είναι ότι η Αριστερά που στράφηκε κατά της προόδου (ως δυνατότητας και στόχου, κι όχι ως αναπόφευκτης γραμμικής πορείας) ήταν εμπνευσμένη από τους πιο σκληρούς ακροδεξιούς θεωρητικούς.

Το ανάποδο, στράφηκε κατά της προόδου ως αναπόφευκτης γραμμικής πορείας, το οποίο ήταν σχήμα που επικράτησε από τον Διαφωτισμό κι έπειτα, δηλαδή δεν ήταν μόνο πίστη των μαρξιστών. Οι αιτίες είναι αυτά που αναφέρει ο Αγιάννης παραπάνω, συν τη διάλυση του κομμουνιστικού μπλοκ, που ήταν σοκ ακόμα και για τους ευρωκομμουνιστές.

Είναι λίγο παρεξηγήσιμο το κομμάτι της γραμμικής προόδου πάντως, πολλοί διαφωτιστές, κι όχι μόνο ο Μαρξ, πίστευαν στην δυνατότητα κι όχι στο αναπόφευκτο της προόδου, γι'αυτό και αγωνίζονταν πολιτικά. Ειδάλλως απλά θα περίμεναν. Ωστόσο είναι επηρεασμένοι από άλλους που πίστευαν (όπως ο πρώιμος Μαρξ) πως όντως υπάρχει γραμμικότητα. Το γυαλί ράγισε μετά τον Β'ΠΠ και το Ολοκαύτωμα, απλά αντί να επιτεθούν στην γραμμικότητα, ξεπατίκωσαν τον Σμιτ και τον Χάιντεγκερ και τον Νίτσε και τον Σπένγκλερ. Νομίζω ότι αν ρωτήσουμε πχ τις γυναίκες της καθημερινής ζωής (κι όχι της Παντείου) θα μας πουν για τρομερή πρόοδο σε σχέση με τις μανάδες τους και με τις γιαγιάδες τους. Το ξαναλέω, χωρίς πίστη στην δυνατότητα της προόδου δεν έχει νόημα η δράση.